Chú Đất Nung

---

Tóm tắt & Review (Đánh Giá) tập truyện thiếu nhi Chú Đất Nung truyện của tác giả Nguyễn Kiên.

Đằng sau những câu chuyện về đồ vật, loài vật của Nguyễn Kiên luôn có bóng dáng chuyện của chính các em nhỏ chúng ta, nhắc các em biết yêu thương mọi người, biết đoàn kết, vị tha… Đúng như nhà văn Nguyễn Kiên tâm sự: “Thế giới của loài vật và đồ vật vốn rất quen thuộc với trẻ em và cả những ai ưa thích tưởng tượng. Mong sao mỗi câu chuyện của tôi kể trong tập sách này khêu gợi được một chút gì vẫn còn nằm yên trong lòng bạn đọc, rồi bạn đọc sẽ tưởng tượng ra những câu chuyện khác, cho riêng mình.”

Tập truyện thiếu nhi Chú Đất Nung gồm có:

• Buổi sáng trước sân nhà
• Con bướm, con ong và con kiến
• Có một chú chim sâu
• Ếch xanh đi học
• Chú Đất Nung

***

Tôi nhớ truyện Chú Đất Nung được in lần đầu tiên vào khoảng năm 1958 hoặc 1959, trên tuần báo Thống Nhất, trong mục nhỏ dành cho thiếu nhi, đặt ở góc cuối trang cuối cùng của tờ báo. Một lần gặp tác giả, tôi hỏi anh: “Vì sao anh viết Chú Đất Nung?” Anh lắc đầu, trả lời tôi: “Thật khó nói cho rõ ràng vì sao tôi lại nghĩ ra câu chuyện như thế. Chỉ có điều chắc chắn là tôi đã bắt đầu từ một kỷ niệm thời thơ ấu của tôi, từ cái trò chơi trẻ con nặn đất thành… một chú bé đất!” Tôi tin lời anh. Nhưng chú bé đất của anh không phải được nặn ra chỉ để chơi trong chốc lát, chú ta đã bước đi trên con đường dài, qua nắng mưa, sương gió và qua lửa để trở thành Chú Đất Nung. Chuyện đó rất có thể là kỷ niệm sâu xa hơn của một thời niên thiếu của chính tác giả chăng?

Nguyễn Kiên sinh ra và lớn lên ở một làng quê. Ngay năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lúc này anh mới mười hai tuổi, anh đã gia nhập đội Tuyên truyền xung phong, đi công tác lưu động suốt trong nhiều năm, từ các tỉnh đồng bằng sông Hồng lên những vùng rừng núi xa xôi thuộc, chiến khu Việt Bắc. Sau nay, anh còn trải qua nhiều công tác khác trước khi trở thành nhà văn, và cho đến nay cùng với hoạt động văn học, anh vẫn hăng hái tham gia các công tác xã hội. Anh hiện là ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Nguyễn Kiên viết nhiều và cho in khá đều đặn. Những tập truyện ngắn, truyện vừa và tiểu thuyết của anh, phần lớn tập trung vào một đề tài quen thuộc là cuộc sống nông thôn chiến đấu và xây dựng. Anh từng gắn bó và yêu cuộc sống này nên đã ghi lại được trên trang sách những cảnh sống hằng ngày, bình thường mà ý nghĩa của một vùng quê vừa xưa cũ vừa luôn luôn mới mẻ đối với chúng ta. Nguyễn Kiên cũng viết nhiều cho thiếu nhi. Anh trò chuyện với các bạn đọc nhỏ tuổi, bằng một giọng tâm tình ấm áp, câu chuyện cảm động về một em bé gái nghèo đã nuôi giấu chú cán bộ dưới hầm bí mật đào ngay trong nhà mình, bất chấp sự rình mò của kẻ địch ra sao (Con gái người bán chim). Hoặc là anh thay lời một đội viên thiếu niên du kích kể lại một chặng đường chiến đầu em đã trải qua, với biết bao căm giận và yêu thương như thế nào (Năm tôi mười ba tuổi).

Tôi biết Nguyễn Kiên từ lâu, có nhiều dịp cùng anh trao đổi công tác và kinh nghiệm nghề nghiệp; tôi có cảm tưởng anh đã gửi gắm không ít suy nghĩ và tình cảm của anh vào những truyện đồng thoại góp thành tập Chú Đất Nung này. Những truyện đồng thoại này được Nhà xuất bản Kim Đồng in lại lần thứ hai và hầu hết đã được dựng thành phim hoạt hình. Những đồng thoại thật ngắn, chẳng có vẻ gì là thực cả, chúng chỉ xảy ra trong trò chơi tưởng tượng của tuổi thơ mà các bạn đọc nhỏ tuổi chắc cũng có lần tưởng tượng ra như thế: nặn một chú bé đất rồi kết bạn với chú ta; thám hiểm vào xứ sử của con ong, cái kiến; theo những bước đường phiêu lưu tai hại của chú ếch con, chú này vì rơi xuống giếng nên nhất định cho rằng trời chỉ bằng cái vung (đúng như câu tục ngữ cha ông ta đã nói) và chú ta đã phải trả giá cho sự ngu dại của mình như thế nào. Những con vật trong truyện vừa sống như trong tự nhiên chúng vẫn sống, ví như trứng bướm nở ra sâu, con gián thường nhấm góc tờ tranh dán hồ, cua sợ ếch, v.v… lại vừa sống cuộc sống giống như của con người. Tôi hy vọng là các em nhỏ có thể tìm thấy ở đây hình ảnh cuộc sống thực, hình ảnh của chính các em, với những điều tốt cũng như chưa tốt và tìm thấy một lời khuyên của tác giả, rằng các em cần phải sống, học tập và rèn luyện như thế nào để ngày càng tiến bộ. Nhưng hơn cả lời khuyên (và điều tôi nói sau đây có thể khiến chúng ta tha thứ, nếu như ngòi bút của tác giả còn chỗ nào vụng về) ấy là tấm lòng tác giả yêu mến bạn đọc nhỏ của mình, hy vọng và tin tưởng các em sẽ tiếp nối và vượt lên hơn cả lớp cha anh. Nào, các em hãy sang trang, làm quen với những nhân vật mà Nguyễn Kiên mong chúng được kết bạn cùng các em.

Tháng 9 – 1981

Võ Quảng

***

Tập truyện Chú Đất Nung của nhà văn Nguyễn Kiên là một tuyển tập các câu chuyện đồng thoại ngắn dành cho thiếu nhi, được xuất bản bởi Nhà xuất bản Kim Đồng và từng được chuyển thể thành phim hoạt hình. Tập truyện gồm 5 câu chuyện: Buổi sáng trước sân nhà, Con bướm, con ong và con kiến, Có một chú chim sâu, Ếch xanh đi học, và Chú Đất Nung. Những câu chuyện này lấy bối cảnh từ thế giới quen thuộc của đồ vật và loài vật, qua đó phản ánh cuộc sống, tính cách, và bài học dành cho trẻ em.

• Buổi sáng trước sân nhà: Một câu chuyện nhẹ nhàng, có thể kể về những sự kiện thường nhật trước sân nhà, nơi các đồ vật hoặc con vật tương tác với nhau, gợi lên sự gần gũi và thân thuộc của tuổi thơ.
• Con bướm, con ong và con kiến: Khám phá cuộc sống của các loài côn trùng, mỗi nhân vật mang một đặc điểm riêng – bướm bay bổng, ong chăm chỉ, kiến đoàn kết – để truyền tải thông điệp về sự khác biệt và hợp tác.
• Có một chú chim sâu: Chú chim sâu có thể đại diện cho sự tò mò, hồn nhiên của trẻ thơ, dẫn dắt các em vào một hành trình nhỏ đầy ý nghĩa trong thế giới tự nhiên.
• Ếch xanh đi học: Chú ếch xanh rơi vào tình huống hài hước nhưng sâu sắc khi cho rằng bầu trời chỉ nhỏ như cái vung vì bị mắc kẹt dưới giếng, qua đó dạy bài học về sự học hỏi và vượt qua giới hạn nhận thức.
• Chú Đất Nung: Truyện chính và nổi bật nhất trong tập, kể về hành trình của chú bé đất được nặn từ trò chơi trẻ con. Chú vượt qua nắng mưa, sương gió và thử thách trong lửa để trở thành Chú Đất Nung – một nhân vật kiên cường, hữu ích, thể hiện tinh thần dũng cảm và khát vọng làm điều có ích.

Nguyễn Kiên đã khéo léo lồng ghép những kỷ niệm tuổi thơ và trải nghiệm cá nhân vào các câu chuyện. Từ trò chơi nặn đất của trẻ con, ông xây dựng nên những nhân vật sống động, vừa gần gũi với tự nhiên (như sâu nở từ trứng bướm, cua sợ ếch), vừa mang tính cách giống con người, qua đó gửi gắm thông điệp về tình yêu thương, đoàn kết, vị tha, và sự rèn luyện để trưởng thành.

---

Đánh giá tập truyện Chú Đất Nung

Điểm mạnh:

1. Thông điệp ý nghĩa và gần gũi:
   Các câu chuyện trong Chú Đất Nung không chỉ là những chuyến phiêu lưu tưởng tượng mà còn chứa đựng bài học sâu sắc. Từ sự dũng cảm của Chú Đất Nung khi nung mình trong lửa, đến sự ngây ngô đáng yêu của Ếch xanh, Nguyễn Kiên khéo léo nhắc nhở trẻ em về giá trị của lòng can đảm, sự học hỏi, và tinh thần đoàn kết. Những bài học này được truyền tải một cách tự nhiên, không khô khan, phù hợp với tâm lý trẻ thơ.
2. Sự kết hợp giữa thực tế và tưởng tượng:
   Tác giả tạo nên một thế giới đồng thoại nơi các nhân vật vừa sống đúng bản chất tự nhiên (bướm, ong, kiến, chim sâu, ếch), vừa mang tính cách nhân văn như con người. Điều này kích thích trí tưởng tượng của trẻ, đồng thời giúp các em nhận ra hình ảnh của chính mình trong các nhân vật – từ những điều tốt đẹp đến những khuyết điểm cần khắc phục.
3. Giọng văn ấm áp, giàu cảm xúc:
   Nguyễn Kiên kể chuyện với giọng điệu tâm tình, gần gũi, như một người ông kể cho cháu nghe. Lối viết này tạo cảm giác thân thương, dễ dàng chạm đến trái tim của cả trẻ em lẫn người lớn từng trải qua tuổi thơ.
4. Nguồn cảm hứng từ tuổi thơ và cuộc đời tác giả:
   Tập truyện mang dấu ấn cá nhân của Nguyễn Kiên – từ kỷ niệm nặn đất thời thơ ấu đến những năm tháng tham gia kháng chiến khi còn nhỏ. Điều này không chỉ làm câu chuyện thêm chân thực mà còn thể hiện tình yêu của ông dành cho thế hệ trẻ, với hy vọng các em sẽ tiếp nối và vượt qua cha anh.

Điểm hạn chế:

• Độ dài và chiều sâu: Vì là truyện ngắn dành cho thiếu nhi, các câu chuyện trong tập có phần đơn giản và thiếu chiều sâu so với những tác phẩm dài hơi. Một số ý tưởng (như hành trình của Chú Đất Nung) có thể được khai thác kỹ hơn để tăng sức hút.
• Phong cách có thể hơi cổ điển: Được viết từ những năm 1950-1980, văn phong và bối cảnh của truyện có thể hơi xa lạ với trẻ em hiện đại, đặc biệt khi so sánh với các câu chuyện thiếu nhi đương đại giàu hình ảnh và nhịp điệu nhanh.

Tổng kết:

Chú Đất Nung là một tập truyện thiếu nhi đáng yêu, giàu ý nghĩa, thể hiện tài năng và tấm lòng của Nguyễn Kiên dành cho trẻ em. Với lối kể chuyện ấm áp, tưởng tượng phong phú và thông điệp nhân văn, tập truyện không chỉ khơi gợi ký ức tuổi thơ mà còn truyền cảm hứng cho các em nhỏ sống tốt đẹp hơn. Điểm 4.5/5 là hợp lý, dành sự trân trọng cho một tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi Việt Nam. Nếu bạn muốn tìm một cuốn sách để đọc cùng con trẻ hoặc ôn lại tuổi thơ, đây là lựa chọn tuyệt vời!

Mời các bạn tải đọc sách Chú Đất Nung truyện của tác giả Nguyễn Kiên.

Mọi người cũng tìm kiếm

Cánh diều tuổi thơ

Bài tập đọc lớp 4 sách Cánh diều

Búp bê của ai

Vì sao nhiều bài văn của Cao Bá Quát tuy hay nhưng vẫn bị điểm kém

Bốn anh tài lớp 4

Anh hùng lao động Trần Đại Nghĩa

Rất nhiều mặt trăng

Truyện Rất nhiều mặt trăng