Con Mèo Đen

Thế giới tâm thần hoảng loạn là một thế giới đặc trưng trong rất nhiều những truyện ngắn của Poe.

Ông đã phản ánh được trong tác phẩm của mình trạng thái tâm lý nhiễu loạn của nhân vật. Nỗi lo âu tiềm ẩn và đời sống tinh thần bất an, từ đó thể hiện mặt trái của giấc mơ Mỹ, giấc mơ của những cá nhân đầy tự lập và thành đạt. Và ông đã đưa ra cái bản chất thực sự của chủ nghĩa vật chất: ấy là sự cô đơn, bất ổn và cảm giác chết chóc luôn lơ lửng trong đời sống nội tâm của những thành viên trong xã hội.

Những tác phẩm kỳ dị của Poe nẩy nở từ dự cảm về vực thẳm ẩn sâu của đời sống hiện đại. Nó là một cơn ác mộng kéo dài, kinh hoàng. Nó in đậm trong những truyện ngắn vừa mang tính kinh dị, vừa đầy sự rối loại, bí ẩn, nặng nề của Poe, mà Con mèo đen chính là một điển hình.

Nhân vật tôi trong Con mèo đen tính tình ban đầu vốn rất vui vẻ, yêu súc vật, đặc biệt là con mèo đen Pluto. Nhưng sau khi cảm thấy sự thân thiết quá độ của con mèo, anh ta lại trở nên khó chịu, cư xử thô bạo với vợ, và bắt đầu hành hạ động vật. Đỉnh điểm của sự tức giận chính là hành vi chọc mù mắt Pluto, giết con mèo và treo lên cành cây.

Vì ân hận, anh ta đã tìm một con mèo đen khác thay thế, nhưng anh ta lại bắt đầu thấy khó chịu và muốn giết nó. Khi anh cầm rìu giết mèo, vợ ngăn lại thì anh ta bổ rìu vào đầu vợ và chôn vợ vào trong bức tường của hầm rượu.

Một câu chuyện đáng sợ không phải nằm ở những hành vi giết người mà nằm trong chính sự rối loạn tâm thần của nhân vật mà Poe đã tạo ra bằng một hệ thống ngôn ngữ rất lãnh đạm, với sự tỉnh lược những miêu tả diễn biến nội tâm nhưng lại dựng nên được một bầu không khí u uẩn, chết chóc, và cô độc, quái dị của tâm hồn con người.

***

Tập truyện Con Mèo Đen này gồm có:

1. SỰ SỤP ĐỔ CỦA NHÀ USHER
2. BỨC CHÂN DUNG HÌNH BẦU DỤC
3. MẶT NẠ CỦA TỬ THẦN ĐỎ
4. HỐ SÂU VÀ QUẢ LẮC
5. TRÁI TIM KỂ TỘI
6. CON MÈO ĐEN
7. CHÔN SỐNG
8. SỰ THẬT VỀ VỤ VIỆC VALDEMAR
9. THÙNG RƯỢU AMONTILLADO
10. ẾCH ỘP; HAY CHUYỆN VỀ TÁM CON ĐƯỜI ƯƠI BỊ XÍCH

***

Edgar Allan Poe là một nhà văn, nhà thơ, nhà biên kịch, và nhà phê bình văn học người Mỹ, được xem là một cây đại thụ lớn của văn học Mỹ thế kỷ 19.

EDGAR ALLAN POE sinh ngày 19 tháng Một năm 1809 tại Boston, bang Massachusetts, Hoa Kì.

Sau khi cha mẹ ông mất sớm, Poe được thương nhân John Allan ở Richmond (bang Virginia) nuôi dạy. Sau này, ông lấy Allan làm tên đệm của mình. Trong giai đoạn từ năm 1815 đến năm 1820, gia đình Allan chuyển đến Anh, Poe theo học tại đây và sau đó là Richmond khi gia đình trở lại Mĩ. Năm 1826, ông vào Đại học Virginia, nhưng bị đuổi học không lâu sau đó vì nợ cờ bạc. Chuyện này dẫn đến mâu thuẫn giữa Poe và John Allan, người từ chối trả nợ cho Poe và sau đó từ mặt ông. Năm 1827, Poe nhập ngũ dưới tên giả vì nghèo đói, và gia nhập Học viện Quân Sự West Point vào năm 1830, nhưng bị đuổi học vào năm tiếp theo do cố ý lơ là nhiệm vụ. Poe tới Baltimore sống với người cô là em gái của cha, cùng anh ruột Henry của ông. Năm 1833, Poe giành được giải thưởng 50 đô la cho một truyện ngắn. Chính trong những năm này, Poe đã viết một số tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.

Năm 1836, Poe cưới em họ Virginia Clemm. Cô bị vỡ mạch máu vào năm 1842, và gần như tàn tật cho đến khi qua đời năm 1847. Poe nghiện rượu và ma tuý nặng; sau cái chết của người vợ, những vấn đề này trở nên nghiêm trọng hơn, bị làm phức tạp thêm bởi cái nghèo và chứng rối loạn lo âu. Tuy vậy, Poe vẫn cố gắng xuất bản đều đặn các luận văn phê bình, bình luận văn học, và truyện ngắn.

Poe mắc chứng trầm cảm và điên loạn trầm trọng, ông từng cố tự sát năm 1848. Năm 1849, hai năm sau cái chết của người vợ trẻ, từ ngày 27 tháng Chín tới ngày 03 tháng Mười, Poe biến mất không tung tích, và được phát hiện trong tình trạng mê sảng tại một quán rượu ở Baltimore, mặc quần áo của người khác, vào một đêm mưa gió. Ông được đưa tới bệnh viện, và trong suốt những ngày tiếp theo, ông liên tục hồi tỉnh rồi lại mất ý thức, gặp ảo giác, la hét với khoảng không.

Poe qua đời vào ngày 07 tháng Mười năm 1849. Nguyên nhân tử vong của ông được các bác sĩ để trên giấy chứng tử là “viêm não” – cụm từ được sử dụng vào thời điểm đó khi nguyên nhân thực sự của cái chết không rõ ràng. Vì những tình tiết bí ẩn liên quan cùng tính cách của Poe, có vô số giả thuyết về nguyên nhân tử vong của ông: chết vì bị bắt cóc, đánh đập, cướp của, đầu độc bằng thuỷ ngân, ám sát vì lí do chính trị, chết vì nghiện rượu hoặc ma tuý, bệnh dại… Nhưng cho đến ngày nay, vẫn chưa ai xác định được nguyên nhân chắc chắn. Là một nhà văn đã tạo ra những câu chuyện kinh dị và bí ẩn đích thực, ngay cả khi chết, Edgar Allan Poe vẫn tạo ra một bí ẩn sẽ tồn tại mãi mãi.

Bất chấp các vấn đề cá nhân, Poe đã sáng tác một kho tàng tác phẩm có ảnh hưởng lâu dài lên ba thể loại: kinh dị, trinh thám, và giả tưởng – khoa học viễn tưởng. Ông được coi là bậc thầy về kể chuyện kinh dị, cha đẻ của thể loại truyện trinh thám và hình sự, người tiên phong trong lĩnh vực khoa học viễn tưởng. Các truyện kinh dị của Poe đã nhào nặn lại hình dáng của thể loại này, và khởi sinh những đề tài vẫn thường được sử dụng ngày nay. Poe sáng tạo ra nhân vật C. Auguste Dupin, trước cả khi thuật ngữ “thám tử” ra đời, tác động đến Arthur Conan Doyle cùng vô số người khác. Jules Verne đã đọc bản dịch truyện của Poe và được gợi cảm hứng.

Tầm vóc vĩ đại của Edgar Allan Poe trong thế giới văn học trước hết dựa vào những truyện ngắn tài tình và sâu sắc, thơ và học thuyết phê bình, những thứ tạo lập nên một nền tảng có tầm ảnh hưởng lớn đối với dạng văn học ngắn ở cả thơ và văn. Trong lịch sử văn chương và sách giáo khoa, ngoài việc được coi là “kiến trúc sư” của truyện ngắn hiện đại, Poe còn là người khởi xướng chủ yếu của phong trào “nghệ thuật vị nghệ thuật” trong văn học châu Âu thế kỉ 19. Trong khi các nhà phê bình thời trước chủ yếu chú trọng vào những nguyên tắc chung của đạo đức và ý thức, Poe tập trung hướng phê bình vào đặc điểm cụ thể trong phong cách và bố cục, những điều tạo nên sự thành công hay thất bại của tác phẩm. Trong tác phẩm của chính mình, ông thể hiện khả năng sử dụng ngôn ngữ và kĩ thuật tài tình cũng như trí tưởng tượng sáng tạo xuất thần. Thơ và truyện ngắn của Poe ảnh hưởng sâu rộng lên các nhà văn theo chủ nghĩa Tượng trưng ở Pháp vào cuối thế kỉ 19, những người mà chính họ cũng đã làm thay đổi hướng đi của văn học hiện đại.

Mời các bạn đón đọc Con Mèo Đen - Edgar Allan Poe.