Ngày Cuối Cùng Của Một Tử Tù

Đại văn hào Pháp trăn trở về quyền sống con người qua suy tư của một kẻ tử tù trước khi lên đoạn đầu đài.

Tác phẩm viết năm 1829 của Victor Hugo được dịch và ra mắt tại Việt Nam nhân Ngày sách Việt Nam lần thứ ba. Tại buổi tọa đàm ra mắt sách, thầy Trần Hinh - giảng viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội - cho rằng dù không tầm cỡ như Những người khốn khổ hay Nhà thờ Đức Bà Paris, tác phẩm Ngày cuối cùng của một tử tù đóng vai trò hết sức quan trọng vì nó chứa đựng gần như đầy đủ phong cách, mô típ, nhân vật và chủ đề quen thuộc trong sáng tác văn xuôi của Victor Hugo. Ngoài ra, nó chứa đựng những tâm sự nhức nhối của nhà văn suốt đời đấu tranh cho quyền được sống của con người.
 

Tác phẩm ghi lại 24 giờ cuối cùng của cuộc đời một tử tù qua nhật ký của nhân vật xưng tôi - nhân vật không tên tuổi, lai lịch, không nguồn gốc tội lỗi, không ai biết anh ta phạm tội gì đến nỗi trở thành tử tù. Anh ta kể về không gian sinh tồn là nhà tù, những con người va chạm với anh ta trong 24 giờ đó là bạn tù, linh mục, cai ngục… và những người phụ nữ trong tâm tưởng gồm mẹ, vợ và con gái. Tất cả những suy tư đó đan xen với dòng suy nghĩ về việc anh ta sắp bị thi hành án.

Tác phẩm này gần như chứa đựng đầy đủ phong cách, mô típ nhân vật và chủ đề quen thuộc trong sáng tác văn xuôi của Victor Hugo. Đặc biệt hơn nữa, có lẽ đây là tác phẩm chứa đựng nhiều tâm sự thầm kín, những nhức nhối khôn cùng của một nhà văn suốt đời đấu tranh cho quyền “được sống” của con người: án tử hình và sự xóa bỏ vĩnh viễn nó khỏi cuộc sống nhân loại.

Victor Hugo đã đưa vào tiểu thuyết "Ngày cuối cùng của một tử tù" một nền tảng về đề tài, văn phong, để từ đó người đọc được gặp lại mô-tuýp Công lý và Tội phạm trong những tác phẩm kinh điển sau này của ông như: "Những người khốn khổ", "Thằng cười", "Nhà thờ Đức bà Paris", "Những người lao động trên biển", "Chín mươi ba".

***

Ngày cuối cùng của một tử tù như thế nào?

"Ngày cuối cùng của một tử tù", tiểu thuyết đầy xúc động của nhà văn Victor Hugo nói về niềm khát khao sống của một tử tù trước lúc lên đoạn đầu đài.

Nằm trong khuôn khổ Ngày sách Việt Nam 2016, ngày 22/4 tại Hà Nội, NXB Văn học đã tổ chức lễ ra mắt tiểu thuyết “Ngày cuối cùng của tử tù” của nhà văn Victor Hugo (Nguyễn Mạnh Hùng dịch, Trần Hinh hiệu đính).

"Ngày cuối cùng của một tử tù" được kể trong ba mạch truyện chính. Mạch thứ nhất từ đầu đến chương 21, được viết ở nhà ngục Bicêtre vào đêm trước gần rạng sáng ngày bị kết án (tức khoảng 6 giờ 15 phút sáng đến trước 8 giờ 30). Mạch giữa từ chương 22 đến chương 47 viết ở nhà ngục Conciergerie (kéo dài 7 giờ, từ khoảng 8 giờ rưỡi sáng đến 3 giờ chiều). Mạch thứ ba từ chương 48 đến kết thúc tác phẩm bao gồm các sự kiện cuối cùng “trang phục để lên đoạn đầu đài” của kẻ tử tù - người kể chuyện (từ khoảng 3 giờ chiều cho đến khi gần sáng ngày hôm sau, 4 giờ sáng, ngay sát trước thời điểm nhân vật bị đưa lên đoạn đầu đài). 

Xen vào giữa các mạch kể chuyện đó, có rất nhiều câu chuyện, một kiểu cấu trúc “truyện trong truyện” hết sức hiện đại và đa dạng trong bút pháp của V.Hugo. Những câu chuyện được đưa vào xen kẽ trong mạch truyện chính, có cả những chi tiết liên quan đến các tác phẩm quan trọng khác của Hugo, như chi tiết liên quan đến các nhân vật Jean Valjean và Gaveroche trong Những người khốn khổ; câu chuyện về bé Marie liên quan đến đứa con nhỏ bé, tội nghiệp trong Nhà thờ Đức Bà Paris.

Ở chương 22 là câu chuyện tên cướp bị kết án tử hình, vốn đã là tóm tắt của toàn bộ tác phẩm Claude Gheux. Câu chuyện ám ảnh về cái chết ở chương 16, liên quan đến vấn đề tương phản vực thẳm - bóng tối trong bài thơ Cái chết của Satan trong tập Truyền kỳ các thế kỷ. Thậm chí ở mạch kể cuối, câu chuyện về đoạn đầu đài còn gợi nhắc tới tác phẩm Vụ án của nhà văn Sec Franz Kafka và Người xa lạ của Albert Camus. 

TS. Trần Hinh, giảng viên khoa Văn học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, người hiệu đính cuốn sách đánh giá: “Nhìn bề ngoài, Ngày cuối cùng của một tử tù được viết giống như một cuốn tự truyện, đặc biệt hơn nữa như một loại tự truyện nhật ký. Tuy nhiên, khác với hình thức tự truyện thông thường (được viết ở thì quá khứ đơn), tác phẩm của Hugo lại được viết ở thì hiện tại, thức trình bày”. 

TS. Trần Hinh cho biết: "Những tác phẩm lớn của Hugo về cơ bản đã được dịch sang tiếng Việt. Cuốn sách này tuy khiêm nhường nhưng nó lại chứa đựng gần như đầy đủ motif về đề tài, nhân vật cũng như phong cách viết của Victor Hugo. Motif về Công lý và Tội phạm. Đây là cuốn được in từ năm 1828 (tại Pháp), còn "Những người khốn khổ" thì đến năm 1845, nhà văn mới khởi thảo. Cuốn Ngày cuối cùng của một tử tù có ý tưởng để viết những cuốn sách về những người dưới đáy xã hội mà Hugo vô cùng yêu mến".

T.Lê

Mời các bạn đón đọc Ngày Cuối Cùng Của Một Tử Tù của tác giả Victor Hugo.