Phía Tây Trường Sơn

---

Tóm tắt & Review (Đánh Giá) tiểu thuyết Phía Tây Trường Sơn của tác giả Vũ Hùng.

Phía tây Trường Sơn là truyện dài của nhà văn Vũ Hùng, do Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản lần đầu năm 1977. Tuy được xếp là loại truyện "thiếu nhi", nhưng thực ra Phía tây Trường Sơn là một câu chuyện về người lớn, những nhân vật chính đều là là người lớn đã trưởng thành và hầu như cũng không có những tình tiết theo kiểu vui đùa, nghịch ngợm tuổi thiếu nhi mới lớn.

Đây là câu chuyện về một tiểu đội bộ đội tình nguyện Việt Nam gồm 3 chiến sỹ, trong những năm kháng chiến chống Pháp được cử sang Lào học nghề quản tượng (nuôi dạy voi).

Thực hiện nhiệm vụ, họ đã vượt Trường Sơn, đi vào nước Lào, làm quen với thiên nhiên, phong tục tập quán, nét văn hóa và con người xứ sở triệu voi. Qua đó, chúng ta cảm nhận người Lào thật đôn hậu, hiền lành. Một đất nước của sự thanh bình, yên lặng - dù đang ở thời kỳ chiến tranh.

Đó là ấn tượng không thể nào quên về nét e ấp, dễ thương và đầy băn khoăn của cô gái Lào khi cho chàng trai chiến sỹ người Việt Nam vào phòng riêng của mình ẩn nấp trước sự truy tìm của giặc Pháp. Theo phong tục người Lào, không ai được phép vào phòng một cô gái chưa có chồng. Trong căn phòng ấy có những đồ vật gì? Cô gái ấy đã nói gì khi hai người chia tay nhau?...

Đó là tập tục phóng sinh, ăn tết của người Lào, là lễ đầy tháng một em bé, là những buổi "ăn chua" giữa các chàng trai và cô gái ở làng Vông Xây ....

Đặc biệt, Phía tây Trường Sơn là một công trình khoa học sinh động và đồ sộ, với biết bao tri thức thú vị về loài voi. Hóa ra loài vật khổng lồ có phần cục mịch, chậm chạp đó lại hết sức thông minh, dũng cảm, trung thành và biết sống tình nghĩa với con người. Tiểu sử của mỗi con voi được ghi ở đâu?

Câu chuyện về Ông Một, một con voi cô độc lang thang trong rừng suốt nhiều chục năm? Đây là con voi nhà hay voi rừng? Tại sao cứ mỗi năm một lần ông Một lại về làng, đi ra khu vườn rồi u uất rống kêu, mắt nhòa lệ rồi lầm lũi bỏ đi? Thật không thể nào quên!

Một cuộc săn voi diễn ra như thế nào? Cuộc chiến đấu sinh tồn giữa đàn voi rừng và đàn voi nhà ...

Hãy cùng đọc và cảm nhận. Ta sẽ thấy thêm yêu quý đất nước và con người Lào. ***

Người sĩ quan tham mưu trải tấm bản đồ trên mặt một phiến đá rộng nằm dưới một lùm cây rừng. Ba chiến sĩ vây quanh ông: tiểu đội trưởng Hưng và hai đội viên Sơn, Đức. Họ đều trẻ măng, tiểu đội trưởng Hưng lớn tuổi nhất cũng chưa quá hai mươi.

Hôm trước, họ được lệnh thanh toán sáu tháng tiền ăn rồi mang ba lô lên trung đoàn bộ. Có lệnh phải đi gấp. Ai cũng băn khoăn, dò đoán. Có lẽ về khu dự một khóa quân chính? Hay vượt Trường Sơn đi chuẩn bị chiến trường?

Mọi dự đoán của họ đều sai. Một nhiệm vụ khó khăn và bất ngờ đang chờ họ.

Trung đoàn quân tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào phải thường xuyên qua lại Trường Sơn, khi thì về căn cứ, khi thì sang vùng du kích của anh em Pa-thét Lào. Trên những con đường đầy dốc đèo hiểm trở, không có phương tiện vận tải nào thích hợp hơn voi. Anh em Lào tặng cho trung đoàn ba con voi. Hưng cùng hai đội viên được cử đi học điều khiển và giong chúng về.

Chính "ông trung đoàn" đã trực tiếp gặp họ. Ông nói:

- Trung đoàn thành lập một đội voi tải. Các đồng chí sẽ thành những quản tượng đầu tiên của trung đoàn ta. Học xong, các đồng chí sẽ về huấn luyện cho nhiều người khác.

Các chiến sĩ lặng im. Lệnh đột ngột quá. Có lẽ không ai thích làm quản tượng vì đã ai biết quản tượng là gì đâu. Ở đơn vị với anh em, sống chết vui buồn có nhau đã quen nên chẳng ai muốn đi xa. Nhưng các chiến sĩ vốn yêu mến người chỉ huy và quen phục tùng mệnh lệnh. Họ sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ, chỉ mong khi đánh giặc xong, ai nấy được trở lại với những công việc bình thường của mình. Thế là họ ra về, chuẩn bị lên đường.

Một sĩ quan tham mưu phổ biến nhiệm vụ cho họ:

- Đây, các cậu phải vượt dãy núi này – ông nói, tay lượn theo dãy núi và những cánh rừng được vẽ thành những vân màu xanh xám trên bản đồ – Sẽ có một người dẫn đường đưa các cậu tới khu du kích của anh em Lào. Đoạn đường này không có bản làng nhưng sang đến phía tây Trường Sơn thì đường đã dễ đi. Anh em Lào sẽ đưa các cậu xuống làng Vông-xay dưới Nam Lào. Người làng Vông-xay nuôi voi như nuôi trâu, các cậu sẽ học thành quản tượng ở đó.

Người sĩ quan tham mưu chỉ tay vào một chấm đen. Bản Vông-xay nằm trong vùng ba biên giới, phía nam giáp Cam-pu-chia và phía đông giáp vùng Tây Nguyên của Việt Nam.

Để tránh đồn địch và những đoạn đường bị chúng kiểm soát, các chiến sĩ phải vạch lối đi trong rừng già Trường Sơn. Theo vệt tay của người sĩ quan tham mưu, các chiến sĩ thấy đường họ đi chỉ là những nét đứt đoạn giữa những vân núi. Đỉnh núi được ghi bằng các chiều cao, ngọn 1270, ngọn 1420, ngọn 1035... Từ phía căn cứ, đường lên ngày một dốc nhưng đến biên giới thì xuống thấp dần.

Người sĩ quan tham mưu lấy trong xà cột một chiếc địa bàn đặc biệt. Chiếc địa bàn này có một bánh xe và một mặt số. Ông lăn bánh xe theo các vân núi, chiều dài đoạn đường hiện lên trên mặt số và được đối chiếu với tỷ lệ xích của bản đồ.

Từ phía đông sang đến phía tây Trường Sơn: hơn một trăm cây số đường hiểm trở, lượn theo các ngách núi. Trên thực địa, đường lên dốc, xuống vực, dài ít ra cũng gấp ba bốn lần. Còn từ biên giới xuống đến làng Vông-xay, đường bằng phẳng hơn, dài ba trăm tám mươi cây. Nhưng đó chỉ là ước toán vì đường trên bản đồ có bao giờ phản ánh đúng đường trên thực địa, dù bản đồ đó là bản đồ tham mưu.

Các chiến sĩ phải chuẩn bị lương ăn hai mươi ngày để vượt Trường Sơn. Sang đến khu du kích Lào, anh em bộ đội Lào sẽ lo ăn uống cho họ. Họ được phép, trong những trường hợp thật cần thiết, vay lương thực của dân và làm giấy biên nhận. Sau này, đơn vị sẽ mang các đồ dùng như dao, rựa, thuổng, cuốc, nồi đồng, muối... lên trả nợ.

Tiểu đội trưởng Hưng được chỉ định là người phụ trách. Anh có nhiệm vụ đưa các chiến sĩ đến làng Vông-xay, tới nhà một bác dạy voi tên là Bun-mi.

- Chúng tôi sẽ học ở làng Vông-xay bao lâu? – Tiểu đội trưởng Hưng hỏi.

- Nếu học nhanh thì về sớm. Có thể chừng một năm hoặc một năm rưỡi.

- Trời! Sao lâu thế?

- Thế đấy! Anh em Lào bảo như vậy đã là nhanh. Chỉ riêng làm quen với lũ voi cũng đã phải mất hàng tháng. Thế mà lại còn phải học điều khiển chúng, dạy chúng quen với đường xa, quen súng đạn.

Sau khi trao nhiệm vụ và căn dặn các chiền sĩ phải giong đàn voi về căn cứ an toàn, người sĩ quan tham mưu đưa cho mỗi người một ít đồng "kíp" làm tiền giắt lưng: Ông còn trao cho mỗi người một cuốn sách "Tự học tiếng Lào".

Các chiến sĩ giở thoáng một vài trang, xem qua các tấm ảnh. Ảnh một vùng trời nước mênh mông với một đàn voi và một bờ xa, dưới đề "Hoàng hôn trên Nậm Khoỏng"*. Ảnh những cây đại đầy hoa trước một ngôi nhà sàn xinh xắn, đề "Mùa hoa Chămpa"*...

- Các cậu phải cố học mỗi ngày dăm câu – người sĩ quan tham mưu căn dặn – Mọi việc bây giờ phải lo liệu lấy, không thể mỗi lúc lại đi tìm người phiên dịch như khi còn ở đơn vị. Có gì không hiểu thì cứ hỏi người đưa đường. Làm thế nào để sau khi vượt Trường Sơn, các cậu đã có thể tự hỏi đường và tìm nơi ăn ngủ.

Mời các bạn tải đọc sách Phía Tây Trường Sơn của tác giả Vũ Hùng.