Sống Với Tâm Từ

Tóm tắt & Review (Đánh Giá) sách Sống Với Tâm Từ của tác giả Sharon Salzberg & Nguyễn Duy Nhiên (dịch).

Sống trong cuộc đời, chúng ta bao giờ cũng mong có một ngày sẽ biết thương mình sâu sắc hơn và gần gũi với người chung quanh hơn. Nhưng chúng ta hành động hoàn toàn ngược lại. Ta tự đóng kín mình, rất sợ sự thân mật, và mang mặc cảm ngăn cách, xa lìa với sự sống chung quanh. Chúng ta thèm khát tình thương nhưng cứ ôm chặt sự cô đơn. Chính cái ý tưởng sai lầm rằng mỗi chúng ta là một phần tử khác biệt, độc lập đã là nguồn gốc của nỗi đau này. Nhưng làm sao ta có thể giải thoát ra khỏi nó?

Chính là nhờ vào con đường tu tập, vào sự bứng nhổ tận gốc rễ cái ảo tưởng rằng ta là một cá thể riêng biệt mà ta tìm lại được hạnh phúc chân thật sẵn có trong ta. Hạnh phúc ấy sẽ tỏa chiếu và biểu hiện ra thế giới chung quanh. Ta sẽ khám phá rằng: sự sống của ta nối liền với mọi sự sống khác. Chúng ta sẽ tiếp xúc được với nguồn năng lượng lớn của hạnh phúc, vượt ra ngoài mọi ý niệm và ước định. Và sự giải thoát ấy sẽ giúp ta sống tự tại trong cuộc đời, không còn bị chi phối hoặc giam giữ bởi những giới hạn do chính ta đặt ra.

Đức Phật gọi con đường tâm linh đưa đến sự giải thoát này là “sự khai phóng con tim thương yêu.” Và Ngài đã chỉ cho chúng ta một phương pháp rất cụ thể, giúp ta đem con tim mình ra khỏi sự cô lập, nối liền với mọi sự sống khác. Con đường tu tập thực tiễn ấy vẫn có mặt với chúng ta hôm nay, giúp ta nuôi dưỡng và tăng trưởng những phẩm chất từ, bi, hỷ và xả trong lòng ta. Bốn phẩm chất ấy còn được gọi là Tứ vô lượng tâm, là những trạng thái tâm thức tốt đẹp và mạnh mẽ nhất mà ta có thể thực tập để chứng nghiệm được. Trong tiếng Pali, ngôn ngữ đầu tiên được sử dụng để ghi chép kinh điển, bốn đặc tính ấy được gọi là brahma-vihara. Brahma có nghĩa là Phạm thiên. Vihara có nghĩa là nơi cư trú. Brahma-vihara được dịch là Phạm trú hay Thiên trú, tức là nơi cư ngụ của chư thiên. Khi thực hành phương pháp thiền tập này, chúng ta chọn từ (metta), bi (karuna), hỷ (mudita) và xả (upekkha) làm nơi cư trú của mình. Và bốn trạng thái ấy cũng là bốn trú xứ của hạnh phúc.

Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với pháp môn thiền tập Tứ vô lượng tâm này là vào năm 1971, khi tôi mới bước chân vào đạo Phật, tại Ấn Độ. Lúc ấy, tôi cùng với một số đông người Tây phương khác sang Đông phương học đạo. Ngày đó tôi còn rất trẻ. Nhưng ước vọng tìm được chân lý cuộc đời và nhận thức về những khổ đau đang mang nặng đã thúc đẩy tôi bước chân vào hành trình ấy.

Một chướng ngại mà chúng tôi gặp phải trong thời gian ấy là thay vì tìm được hạnh phúc, chúng tôi lại nhận lãnh thêm nhiều khổ đau hơn nữa! Chúng tôi phải đối diện với thời tiết hết sức nóng bức và những chứng bệnh vùng nhiệt đới. 

Bảy năm sau, một số chúng tôi đã cùng nhau thành lập trung tâm thiền tập Insight Meditation Society tại Barre, Massachusetts, Hoa Kỳ. Có lần, một chị bạn đã tu tập chung với tôi nhiều năm kể cho những vị bác sĩ làm việc tại một bệnh viện tư trong vùng về kinh nghiệm của chị khi sống ở Ấn Độ. Chị mô tả cái nóng kinh khiếp của mùa hè ở New Delhi, nhiệt độ có khi lên đến hơn 430C. Vào một mùa hè, khi cần xin gia hạn hộ chiếu, chị đã lội bộ ngoài đường từ văn phòng cơ quan này sang văn phòng cơ quan khác dưới cái nóng kinh người đó. Chị kể cho họ nghe rằng mùa hè năm đó chị yếu lắm, mới vừa hồi phục sau cơn bệnh viêm gan, kiết lỵ và sán lãi. Chị còn nhớ vị bác sĩ mở to mắt nhìn, hết sức kinh dị và nói: “Cô đã bị mắc bấy nhiêu chứng bệnh mà còn muốn xin gia hạn giấy tờ để ở lại lâu thêm! Cô muốn gì nữa, chờ mắc thêm bệnh cùi nữa mới thấy đủ hay sao!”

Nhìn bề ngoài thì chuyến đi của chúng tôi sang Ấn Độ dường như chỉ đầy những bệnh tật và khó khăn, một sự cố gắng dũng cảm hay rất ngu si! Nhưng mặc dù đã phải chịu đựng những khổ đau thể chất ấy, chị bạn tôi vẫn cảm thấy rất gắn bó với nó. Tôi biết rằng, chị đã có những kinh nghiệm rất kỳ diệu trong tâm. Thời gian ở Ấn Độ của chúng tôi hoàn toàn vượt ngoài những lề lối và tập quán xã hội giả tạo thông thường. Nó cho phép chúng tôi nhìn lại mình với một ánh mắt mới tinh. Nhờ thiền tập, đa số chúng tôi đã có thể tiếp xúc được với khả năng tốt lành đang sẵn có trong chính mình, và có một liên hệ mới với những người chung quanh. Tôi sẽ không bao giờ trao đổi kinh nghiệm ấy với bất cứ điều gì - không có tiền bạc, danh vọng, quyền lực hay sự vinh dự nào có thể đánh đổi được!

Năm đó, ngồi dưới cội bồ-đề tại Bồ-đề Đạo Tràng, nơi đức Phật đã từng thành đạo, tôi phát nguyện sẽ tinh tấn tu tập để tiếp nhận được món quà tình thương mà đức Phật tự ngài đã thành đạt và thể hiện. Tứ vô lượng tâm, hay Tứ thiên trú - từ, bi, hỷ và xả - là món quà tình thương ấy, và đó cũng là di sản mà đức Phật đã truyền lại cho chúng ta. Thực hành theo con đường ấy, chúng ta sẽ học phát triển những tâm thức thiện, hạnh phúc, và buông bỏ những tâm thức bất thiện, khổ đau.

Sự phân biệt giữa những tập quán thiện trong tâm - luôn đưa ta đến tình thương và sự tỉnh giác -với những tập quán bất thiện - luôn đưa ta đến khổ đau và sự ngăn cách - sẽ giúp ta đạt đến một trạng thái toàn hảo trên đường tu tập. Có lần đức Phật dạy:

“Hãy buông bỏ những gì bất thiện. Ai cũng có khả năng buông bỏ những điều bất thiện. Nếu đó là việc không thể làm được thì ta đã không khuyên dạy các con. Nếu sự buông bỏ những điều bất thiện sẽ đem lại sự nguy hại và khổ đau, ta đã không khuyên các con buông bỏ chúng. Nhưng vì việc ấy mang lại lợi lạc và hạnh phúc, cho nên ta mới nói: Hãy buông bỏ những điều bất thiện.

“Hãy phát triển những điều thiện. Ai cũng có khả năng phát triển những điều thiện. Nếu đó là việc không thể làm được thì ta đã không khuyên dạy các con. Nếu sự phát triển những điều thiện sẽ đem lại sự nguy hại và khổ đau, ta đã không khuyên các con. Nhưng vì việc ấy mang lại lợi lạc và hạnh phúc, cho nên ta mới nói: Hãy phát triển những điều thiện.”

Bạn biết không, khi ta buông bỏ những hành động bất thiện mang lại khổ đau, không phải vì ta sợ hãi hoặc ghét bỏ chúng. Ta cũng không tự trách mình vì đã để chúng phát khởi trong tâm. Ta không thể buông bỏ bằng cách xua đuổi hoặc chối bỏ với một tâm giận dữ. Ngược lại, ta chỉ có thể thật sự buông bỏ bằng tình thương mà thôi: Tình thương đối với chính mình và với người khác. Tình thương sẽ là một ngọn đèn soi sáng, giúp ta nhận diện được những gánh nặng và nhìn chúng tự rơi rụng.

Chúng ta không nên si mê mang vác trong ta những trạng thái tâm thức như là sân hận, sợ hãi và vướng mắc, vốn chỉ đem lại khổ đau cho ta và những người quanh ta. Chúng ta có thể trút bỏ chúng như buông bỏ một gánh nặng. Thật vậy, chúng ta mệt mỏi vì đi đâu cũng khuân vác theo mình một gánh nặng đầy những phản ứng bất thiện vì tập quán và thói quen. Bạn hãy nhìn lại, thật ra ta không cần những thứ ấy đâu, hãy buông bỏ chúng đi!

Phát triển điều thiện có nghĩa là tìm lại ngọn lửa thiêng của tình thương lúc nào cũng có mặt trong mỗi chúng ta. Trên con đường tu tập, ta cần biết sửa lại cách nhìn sai lầm của mình, cách nhìn sai lệch về tiềm năng của chính ta. Tiềm năng ấy không bị giới hạn, và ta sẽ dùng sự tu tập để biến nó thành hiện thực, kinh nghiệm thực tiễn trong từng giây phút. Phát triển điều thiện có nghĩa là ta sống đúng với khả năng chân thật của mình. 

Thật ra tiềm năng ấy lúc nào cũng có mặt, cho dù trong quá khứ ta đã từng bị kẹt vào những ý niệm sai lầm về sự giới hạn của mình. Cũng như khi bước vào một căn phòng tối, ta mở đèn lên. Không cần biết căn phòng ấy đã bị tối bao lâu - một ngày, một tháng, một năm, hay một trăm ngàn năm cũng vậy - khi ta bật đèn lên căn phòng sẽ rực sáng ngay. Một khi ta tiếp xúc với khả năng thương yêu và hạnh phúc của mình - những điều thiện - là ta đang bật đèn lên. Thực tập Tứ vô lượng tâm, hay Tứ thiên trú, là một phương cách mở đèn lên và duy trì ánh sáng ấy. Đó là một tiến trình chuyển hóa tâm linh vô cùng kỳ diệu.

Sự chuyển hóa ấy bắt đầu bằng những bước chân trên con đường tu tập: đem lý thuyết ra để thực hành, mang lại cho chúng sự sống. Chúng ta cố gắng buông bỏ những điều bất thiện và nuôi dưỡng những điều thiện với niềm tin rằng ta có thể thành công. “Nếu đó là việc không thể làm được thì ta đã không khuyên dạy các con.” Hãy nhớ lời dạy ấy của đức Phật. Chúng ta đi trên con đường tu tập với ý thức rằng mỗi người trong chúng ta đều có khả năng thể hiện được tiềm năng thương yêu và hiểu biết của chính mình.

Con đường ấy bắt đầu bằng một nhận thức về sự hợp nhất giữa ta và người khác nhờ vào con tim rộng lượng, thái độ không gây tổn hại, cũng như lời nói chân chánh và hành động chân chánh. Dựa trên nền tảng đó, chúng ta sẽ thanh lọc tâm mình bằng năng lực thiền định. Và tuệ giác của ta cũng sẽ sâu sắc hơn khi ta hiểu được chân lý, cũng như khi ý thức được những khổ đau gây nên bởi sự ngăn cách. Ta sẽ có hạnh phúc khi biết rằng mọi sự sống đều có tương quan mật thiết với nhau. Hiểu thấu được tự tánh của mọi vật là một thành quả viên mãn trên con đường tu tập. Phương pháp tu tập thiền Tứ vô lượng tâm, hay Bốn trú xứ của hạnh phúc, vừa là phương tiện để đạt được tuệ giác ấy, vừa là sự hiển bày tự nhiên của chính nó.

Tôi bắt đầu tu tập theo con đường Tứ vô lượng tâm này vào năm 1985, tại Miến Điện. Dưới sự hướng dẫn của ngài Sayadaw U Pandita, một thiền sư thuộc truyền thống Nguyên thủy. Mỗi ngày của tôi đều hoàn toàn tận tụy cho việc thực tập duy trì và nuôi dưỡng tâm từ, bi, hỷ và xả. Đó là những ngày tháng thật nhiệm mầu! Thời gian tinh tấn tu tập ấy đã làm sáng tỏ và kiên cố những trạng thái hạnh phúc ấy trong tôi. Ngay cả sau khi khóa tu đã chấm dứt, tôi vẫn thấy rằng chúng không hề phai mờ đi, mà còn thật sự trở thành nơi an trú vững vàng. Thỉnh thoảng, có đôi lúc tôi đánh mất chúng, nhưng bản năng tự quay về luôn mang tôi trở lại an trú trong ngôi nhà hạnh phúc của từ, bi, hỷ, xả.

Trong quyển sách này, tôi xin được chia sẻ với các bạn những phương pháp thiền tập tôi đã có dịp tiếp xúc lần đầu tiên tại Ấn Độ, và sau đó đã được thực tập có hệ thống hơn tại Miến Điện. Từ ngày đầu tiên bước chân vào đạo Phật, những vị thầy của tôi, bằng cách riêng của mỗi người, đã chỉ cho tôi thấy được sự huyền diệu của tâm từ và khả năng rộng lớn vô cùng của nó. Quyển sách này ra đời như một sự cảm tạ rất lớn đối với các ngài. Những phương pháp thiền tập được trình bày ở đây được cung hiến với một lòng biết ơn sâu xa vì tôi đã có cơ hội học hỏi chúng, và mong rằng mọi người khác cũng sẽ tìm thấy được nhiều lợi lạc như tôi.

---o0o---

 

Đánh Giá Sách "Sống Với Tâm Từ" của Sharon Salzberg & Nguyễn Duy Nhiên (dịch)

"Sống Với Tâm Từ" của Sharon Salzberg là một cuốn sách đầy cảm hứng, cung cấp một hướng dẫn thiết thực và sâu sắc về cách thực hành lòng từ bi, bi mẫn, vui mừng và xả trong cuộc sống hàng ngày. Dựa trên những giáo lý của đạo Phật và kinh nghiệm thiền định lâu năm của tác giả, cuốn sách này mở ra một con đường tâm linh giúp người đọc phát triển một trái tim rộng mở và nhận thức sâu sắc hơn về mối liên kết giữa bản thân và thế giới xung quanh.

Tóm Tắt Nội Dung: Cuốn sách khám phá ý tưởng về việc làm thế nào chúng ta có thể giải thoát khỏi sự cô lập và đau khổ thông qua việc phát triển "Tứ vô lượng tâm" – bốn phẩm chất tâm linh: từ (tình thương yêu không điều kiện), bi (lòng thương cảm), hỷ (niềm vui chân thành trong hạnh phúc của người khác), và xả (bình đẳng và tĩnh tâm). Sharon Salzberg chia sẻ kinh nghiệm cá nhân và những bài học mà bà đã học được trong suốt quá trình tu tập, cùng với những hướng dẫn thiết thực để áp dụng những nguyên tắc này vào cuộc sống hàng ngày.

Điểm Mạnh:

1. Sâu Sắc và Thực Tiễn: Sharon Salzberg cung cấp một cái nhìn sâu sắc về lý thuyết và thực tiễn của thiền định Phật giáo, giúp độc giả hiểu rõ hơn về cách thức thực hành và lợi ích của việc nuôi dưỡng tâm từ.
2. Dễ Hiểu và Tiếp Cận: Ngôn ngữ trong sách rất dễ hiểu và gần gũi, phù hợp với cả những người mới bắt đầu tìm hiểu về thiền định cũng như những người đã có kinh nghiệm.
3. Cá Nhân Hóa: Tác giả chia sẻ nhiều câu chuyện cá nhân và kinh nghiệm thực tế, làm cho nội dung sách trở nên sống động và có sức thuyết phục cao.

Điểm Yếu:

1. Chủ Đề Có Thể Quá Tập Trung Vào Thiền Định: Đối với những người không quen thuộc hoặc không thực sự hứng thú với thiền định Phật giáo, một số phần của sách có thể hơi khó tiếp cận.
2. Yêu Cầu Cam Kết: Việc áp dụng các bài học và thực hành được đề cập trong sách đòi hỏi sự cam kết và kiên nhẫn, có thể là một thách thức đối với những người bận rộn.

"Sống Với Tâm Từ" là một nguồn tài nguyên quý giá cho bất kỳ ai tìm kiếm sự bình an nội tâm và muốn cải thiện mối quan hệ với người khác. Sharon Salzberg cung cấp một hướng dẫn thực tế và cảm hứng để phát triển lòng từ bi, không chỉ với người khác mà còn với chính mình. Cuốn sách này là một công cụ tuyệt vời để hỗ trợ sự phát triển cá nhân và tâm linh, khuyến khích mỗi cá nhân tìm thấy sự giải thoát và hạnh phúc thực sự thông qua con đường tu tập chân chính.

Cuốn sách là một công cụ tuyệt vời để hỗ trợ sự phát triển cá nhân và tâm linh, khuyến khích mỗi cá nhân tìm thấy sự giải thoát và hạnh phúc thực sự thông qua con đường tu tập chân chính. "Sống Với Tâm Từ" không chỉ là một cuốn sách về thiền định; nó còn là một cuốn sách về việc sống một cuộc đời ý nghĩa, kết nối sâu sắc hơn với bản thân và những người xung quanh. Sharon Salzberg dẫn dắt độc giả đi qua một hành trình khám phá nội tâm, mở rộng lòng trắc ẩn và từ bi, qua đó giúp giảm bớt khổ đau và tăng cường niềm vui và hạnh phúc trong cuộc sống.

Tổng kết:

Những Điểm Nổi Bật của Sách:

• Phương pháp tiếp cận thiền định: Salzberg giới thiệu các phương pháp thiền định có thể dễ dàng tích hợp vào cuộc sống hàng ngày, giúp độc giả có thể thực hành mọi lúc mọi nơi.
• Bài học về lòng từ bi: Qua từng trang sách, người đọc được học cách phát triển lòng từ bi không chỉ với người khác mà còn với chính mình, điều này là nền tảng để xây dựng sự bình yên và hạnh phúc lâu dài.
• Kết nối với bản thân và thế giới: Sách nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối sâu sắc với bản thân và thế giới xung quanh, giúp độc giả cảm nhận và đáp lại cuộc sống một cách chân thật và đầy đủ hơn.

Đối Tượng Độc Giả Phù Hợp:

• Những người mới bắt đầu học thiền.
• Những người đang tìm kiếm sự thay đổi tích cực trong cuộc sống và cải thiện mối quan hệ.
• Những người quan tâm đến sự phát triển tâm linh và cá nhân.

"Sống Với Tâm Từ" của Sharon Salzberg là một tác phẩm xuất sắc, mang lại cảm hứng và hướng dẫn cụ thể cho những ai muốn thay đổi cuộc sống của mình thông qua việc phát triển lòng từ bi và các phẩm chất tâm linh khác. Sách không chỉ là một nguồn tài liệu về thiền định mà còn là một hướng dẫn về cách sống ý nghĩa và thực tập tâm từ mỗi ngày. Với ngôn ngữ dễ hiểu và những bài học sâu sắc, đây là một trong những cuốn sách không thể bỏ qua cho những ai mong muốn tìm thấy hạnh phúc và sự bình an trong cuộc sống hiện đại.

 

Mời các bạn mượn đọc sách Sống Với Tâm Từ của tác giả Sharon Salzberg & Nguyễn Duy Nhiên (dịch).